گزارش برگزاری نشست خبری با عنوان "دستاوردهای پژوهشی اعضای هیئت علمی دانشکده علوم پزشکی مراغه "
دستاوردهای پژوهشی اعضای هیئت علمی دانشکده علوم پزشکی مراغه در مسیر ارتقای کیفیت خدمات سلامت؛ از ایمنی بیماران تا نوآوری در مراقبت و درمان
چهار محور پژوهشی اعضای هیئت علمی دانشکده علوم پزشکی مراغه، با تمرکز بر شناسایی چالش‌های انسانی در محیط‌های درمانی، ارتقای کیفیت مراقبت‌های پرستاری، توسعه روش‌های نوین آموزش بالینی و بررسی راهکارهای جدید تعدیل پاسخ‌های التهابی، گام‌هایی در راستای بهبود کیفیت خدمات سلامت و افزایش ایمنی بیماران برداشته‌اند.
به گزارش روابط عمومی دانشکده علوم پزشکی مراغه، در راستای توسعه پژوهش‌های کاربردی و ارتقای کیفیت خدمات سلامت، اعضای هیئت علمی این دانشکده در قالب طرح‌های تحقیقاتی مختلف، به بررسی برخی از چالش‌های مهم نظام سلامت پرداخته‌اند که نتایج آن‌ها در مجلات علمی بین‌المللی منتشر شده است.
این پژوهش‌ها با تمرکز بر نقش عوامل انسانی در ایمنی بیمار، شناسایی عوامل موثر بر کیفیت مراقبت‌های پرستاری، به‌کارگیری روش‌های نوین آموزشی و بررسی ظرفیت‌های دارویی در تنظیم پاسخ‌های ایمنی بدن، اهمیت پیوند میان پژوهش‌های دانشگاهی و نیازهای واقعی نظام سلامت را نشان می‌دهند.
خستگی پنهان پرستاران؛ چالشی فراتر از هشدار دستگاه‌های پزشکی
یکی از این پژوهش‌ها به سرپرستی دکتر اسماعیل مقصودی، عضو هیئت علمی گروه پرستاری دانشکده علوم پزشکی مراغه، با عنوان «تجربیات پرستاران از خستگی ناشی از هشدارهای غیرفناورانه در بخش‌های مراقبت ویژه» انجام شده است.
این مطالعه به بررسی نوعی از خستگی می‌پردازد که ممکن است در اثر مواجهه مداوم پرستاران با نشانه‌های ظریف بالینی و ضرورت هوشیاری و قضاوت حرفه‌ای مستمر ایجاد شود.
در بخش‌های مراقبت ویژه، پرستاران علاوه بر بررسی اطلاعات مانیتورها و تجهیزات پزشکی، باید به نشانه‌های بالینی متعددی مانند تغییر سطح هوشیاری، تغییرات مردمک چشم، تغییر وضعیت عمومی بیمار و علائم اولیه وخامت شرایط بالینی توجه کنند. این نشانه‌ها اگرچه ممکن است فاقد هشدار صوتی یا نمایشگر مشخص باشند، اما تشخیص به‌موقع آن‌ها برای حفظ سلامت بیماران اهمیت زیادی دارد.
این مطالعه با رویکرد کیفی و از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته با ۱۴ پرستار بخش مراقبت ویژه انجام شد. یافته‌ها، تجربه خستگی ناشی از این هشدارها را در قالب مفهومی چندبعدی با عنوان «عدم تعادل روانی ـ حسی ـ جسمانی» توصیف می‌کنند.
بر اساس نتایج این پژوهش، مواجهه مداوم با نشانه‌های بالینی و ضرورت هوشیاری مستمر می‌تواند به اشباع روانی و حسی، فرسودگی جسمانی و کاهش توان روانی منجر شود. این یافته‌ها بر اهمیت توجه به سلامت روانی و جسمانی پرستاران و نقش عوامل انسانی در کنار تجهیزات و فناوری‌های پزشکی در ارتقای ایمنی بیماران تاکید دارند.این مقاله در مجله علمی بین‌المللی Nursing Forum منتشر شده است.
لینک مقاله:
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1155/nuf/3997936
آموزش ایمن لوله‌گذاری داخل نای؛ ضرورت توسعه روش‌های نوین آموزش مهارت‌های بالینی
دومین محور پژوهشی دکتر اسماعیل مقصودی به بررسی و مقایسه آموزش لوله‌گذاری داخل نای (Intubation) در محیط شبیه‌سازی‌شده و محیط واقعی بالینی اختصاص دارد.
لوله‌گذاری داخل نای یکی از مهارت‌های حیاتی در حوزه پزشکی، بیهوشی و مراقبت‌های اورژانسی است که اجرای صحیح آن در حفظ راه هوایی و تامین تنفس بیمار نقش تعیین‌کننده‌ای دارد. با توجه به پیچیدگی‌های فنی و احتمال بروز عوارض، آموزش اصولی و ارزیابی دقیق توانمندی فراگیران در این زمینه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
استفاده از محیط‌های شبیه‌سازی‌شده این فرصت را فراهم می‌کند که دانشجویان و فراگیران علوم پزشکی، بدون قرار دادن بیماران واقعی در معرض خطرات ناشی از تمرین، مهارت‌های مورد نیاز را در شرایط کنترل‌شده فرا بگیرند و عملکرد خود را بهبود بخشند.
در این رویکرد، علاوه بر دانش نظری و مهارت عملی، توانایی تصمیم‌گیری بالینی، رعایت اصول ایمنی بیمار و انتقال آموخته‌ها از محیط شبیه‌سازی به شرایط واقعی درمان نیز اهمیت دارد.
این پژوهش بر ضرورت استفاده از آموزش ترکیبی و مرحله‌ای، شامل آموزش نظری، تمرین در محیط شبیه‌سازی‌شده و ارزیابی عملکرد در محیط واقعی بالینی، تاکید می‌کند.
لینک مقاله:
https://edujournal.zums.ac.ir/browse.php?a_id=2742&sid=1&slc_lang=fa
ارتباط خستگی ذهنی پرستاران اتاق عمل با افزایش مراقبت‌های پرستاری انجام‌نشده
در محور دیگری از پژوهش‌های انجام‌شده در حوزه پرستاری، آقای وحید رحمانی و همکاران در طرح تحقیقاتی خاتمه‌یافته خود با عنوان «خستگی ذهنی پرستاران اتاق عمل و ارتباط آن با مراقبت‌های پرستاری پری‌اپراتیو انجام‌نشده»، به بررسی ارتباط میان خستگی ذهنی کارکنان و کیفیت مراقبت‌های ارائه‌شده در اتاق عمل پرداختند.
این مطالعه در بیمارستان‌های آموزشی استان آذربایجان شرقی و با مشارکت ۳۸۵ نفر از کارکنان پرستاری اتاق عمل انجام شد و نتایج آن در سال ۲۰۲۵ در مجله علمی بین‌المللی BMC Research Notes منتشر شده است.
خستگی ذهنی وضعیتی است که می‌تواند با کاهش تمرکز، اختلال در حافظه، افت هوشیاری و کندی پردازش اطلاعات همراه باشد. این مسئله در محیط حساس اتاق عمل که نیازمند دقت بالا، تصمیم‌گیری مناسب و هماهنگی مستمر اعضای تیم جراحی است، اهمیت ویژه‌ای دارد.
منظور از مراقبت‌های انجام‌نشده، اقدامات ضروری پرستاری است که به‌طور کامل انجام نمی‌شوند، ناقص باقی می‌مانند یا با تاخیر صورت می‌گیرند. این مراقبت‌ها حوزه‌هایی مانند آماده‌سازی پیش از جراحی، رعایت الزامات ایمنی، ارتباطات تیمی و مستندسازی را شامل می‌شوند.
یافته‌های این پژوهش نشان داد میانگین خستگی ذهنی شرکت‌کنندگان در سطح خفیف قرار داشت؛ با این حال، بیش از سه‌چهارم آنان درجاتی از خستگی ذهنی را گزارش کردند. همچنین میزان مراقبت‌های انجام‌نشده در مجموع در سطح متوسط ارزیابی شد و حوزه آماده‌سازی پیش از عمل بالاترین نمره خام را در میان حیطه‌های بررسی‌شده داشت.
مهم‌ترین یافته این مطالعه، وجود ارتباط مثبت و معنادار میان خستگی ذهنی و مراقبت‌های انجام‌نشده بود؛ به این معنا که کارکنانی که خستگی ذهنی بیشتری را تجربه می‌کردند، میزان بالاتری از مراقبت‌های انجام‌نشده را گزارش کردند.
پژوهشگران بر ضرورت پایش منظم خستگی ذهنی کارکنان، اصلاح برنامه شیفت‌های کاری، تامین نیروی انسانی کافی، اختصاص فرصت مناسب برای استراحت و بهبود هماهنگی تیمی تاکید کرده‌اند. البته به دلیل ماهیت مقطعی مطالعه، نتایج آن به معنای اثبات رابطه علت و معلولی نیست.
لینک مقاله:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40671056/
بررسی ظرفیت داروی سلکوکسیب در تعدیل پاسخ‌های التهابی و تنظیم عملکرد سیستم ایمنی
یکی دیگر از طرح‌های تحقیقاتی خاتمه‌یافته اعضای هیئت علمی دانشکده علوم پزشکی مراغه، پژوهش دکتر ویدا هاشمی و همکاران با موضوع بررسی تاثیر داروی سلکوکسیب (Celecoxib) بر عملکرد سلول‌های دندریتیک و تنظیم پاسخ‌های ایمنی بدن است.
سلول‌های دندریتیک از اجزای مهم سیستم ایمنی محسوب می‌شوند و نقش کلیدی در شناسایی عوامل بیگانه و تنظیم پاسخ‌های ایمنی دارند. این سلول‌ها بسته به شرایط می‌توانند پاسخ‌های التهابی یا پاسخ‌های تنظیم‌کننده و تحمل‌پذیر ایمنی ایجاد کنند.
در این مطالعه، تاثیر سلکوکسیب، به‌عنوان مهارکننده انتخابی آنزیم COX-2، بر سلول‌های دندریتیک مشتق از مونوسیت‌های انسانی بررسی شد.
نتایج پژوهش نشان داد استفاده از این دارو با کاهش تولید برخی عوامل التهابی مانند اینترلوکین ۱۲ (IL-12) و فاکتور نکروز تومور آلفا (TNF-α) و افزایش عوامل تنظیم‌کننده و ضدالتهابی مانند اینترلوکین ۱۰ (IL-10)، فاکتور رشد تبدیل‌کننده بتا (TGF-β) و آنزیم IDO همراه بوده است.
بر اساس یافته‌های این مطالعه، مهار COX-2 توسط سلکوکسیب می‌تواند سلول‌های دندریتیک را به سمت یک الگوی عملکردی تحمل‌پذیر سوق دهد. این تغییرات از نظر علمی می‌توانند در مطالعات آینده مرتبط با تنظیم پاسخ‌های ایمنی و بررسی راهکارهای درمانی بیماری‌های التهابی و خودایمنی مورد توجه قرار گیرند.
پژوهشگران تاکید کرده‌اند که این نتایج در مرحله آزمایشگاهی به دست آمده و برای بررسی کاربردهای بالینی، انجام مطالعات گسترده‌تر و ارزیابی‌های عملکردی تکمیلی ضروری است. بنابراین، یافته‌های این پژوهش به معنای اثبات اثربخشی درمانی سلکوکسیب در بیماران مبتلا به بیماری‌های خودایمنی نیست و نباید مبنای تجویز یا تغییر مصرف دارو قرار گیرد.
لینک مقاله:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42324537/
پژوهش کاربردی؛ سرمایه‌گذاری برای آینده نظام سلامت
وجه مشترک این چهار محور پژوهشی، توجه به ابعاد مختلف ارتقای کیفیت خدمات سلامت و تاکید بر نقش پژوهش در شناسایی چالش‌ها و ارائه راهکارهای علمی برای بهبود نظام مراقبت و درمان است.
این مطالعات نشان می‌دهند که ایمنی بیمار تنها به تجهیزات و فناوری‌های پزشکی وابسته نیست، بلکه سلامت جسمی و روانی کارکنان، شرایط مناسب محیط کار، آموزش اصولی و مستمر، مهارت‌های حرفه‌ای و شناخت سازوکارهای زیستی و ایمنی بدن نیز در این مسیر اهمیت دارند.
انتشار نتایج این پژوهش‌ها در مجلات علمی بین‌المللی، بیانگر ظرفیت علمی و پژوهشی اعضای هیئت علمی دانشکده علوم پزشکی مراغه و اهمیت توسعه تحقیقات مسئله‌محور و کاربردی در پاسخ به نیازهای حوزه سلامت است.
دانشکده علوم پزشکی مراغه با حمایت از فعالیت‌های پژوهشی و توسعه همکاری‌های علمی، در مسیر تقویت تولید علم، ارتقای کیفیت آموزش و بهبود خدمات سلامت گام برمی‌دارد؛ مسیری که دستاورد نهایی آن می‌تواند ارتقای ایمنی بیماران و افزایش کیفیت مراقبت‌های ارائه‌شده در مراکز درمانی باشد.
لینک‌های مرتبط:
https://maraghehnews.ir/1405/08/12
نظرات دیگر کاربران
ارسال نظر